ZUS upraszcza zasiłki od 24 października: jeden Z-15 i ZAM

Dokumentacja zasiłków chorobowych i macierzyńskich zostaje uproszczona od 24 października 2026 r.ZUS, kiedy nowe rozporządzenie w sprawie dokumentacji zasiłkowej zastępuje przepisy z 8 grudnia 2015 r.ZUS.

W zasiłku opiekuńczym dotychczasowe formularze Z-15a i Z-15b znikają, a zastępuje je jeden formularz Z-15ZUS. Zamiast odpowiadać, czy drugi rodzic dziecka pracuje i czy pracuje w systemie zmianowym, wnioskodawca oświadcza, że żaden inny domownik nie mógł zapewnić opieki w okresie, za który ubiega się o zasiłek opiekuńczy. Warunek pozostaje ten sam — brak innego opiekuna w domu — lecz jest teraz składany jako oświadczenie, a nie dwa pytania o zatrudnienie.

W zasiłku macierzyńskim trzy formularze — ZAM, ZUR i ZAO — łączą się w jeden nowy ZAMZUS obejmujący urlop macierzyński, urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlop rodzicielski, uzupełniający urlop macierzyński i urlop ojcowski. Wnioskodawca wypełnia wyłącznie część formularza dotyczącą konkretnego okresu urlopu. Gdy zasiłek macierzyński wypłaca sam ZUS, nie trzeba dołączać skróconego odpisu aktu urodzenia dziecka: ZUS pobiera akt na podstawie imienia i nazwiska dziecka, numeru PESEL oraz daty i miejsca urodzenia, a także imienia i nazwiska rodzica oraz numeru PESEL — albo serii i numeru dowodu osobistego lub paszportu, gdy rodzic nie ma numeru PESEL. Gdy zasiłek wypłaca płatnik składek, skrócony odpis aktu urodzenia nadal trzeba dołączyć do wniosku. Gdy dziecko umieszczono w rodzinie zastępczej, do wniosku o zasiłek macierzyński można dołączyć orzeczenie sądu o umieszczeniu dziecka, wydane w trybie zabezpieczenia.

Dla samozatrudnionych znika jeden dokument: osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, osoby z nimi współpracujące, duchowni opłacający własne składki oraz marynarze nie dostarczają już zaświadczenia płatnika Z-3bZUS, które dotychczas było potrzebne do ustalenia prawa do zasiłku. ZUS ustala prawo na podstawie wniosku o zasiłek i pozostałych dokumentów. Żołnierze zwolnieni z czynnej służby wojskowej, ubiegający się o zasiłek chorobowy za niezdolność do pracy przypadającą po zwolnieniu, dostarczają oświadczenie Z-10 wraz z dokumentem potwierdzającym zwolnienie.

Katalog formularzy zmienia się odpowiednio: Z-15a i Z-15b łączą się w Z-15, ZAM, ZUR i ZAO łączą się w ZAM, a Z-3b zostaje wycofany, natomiast ZNp-7, Z-10, ZAS-53, Z-3 i Z-3a zmieniają się, aby dostosować je do nowych przepisów. Nowe i zaktualizowane formularze są dostępne na www.zus.pl od 24 października 2026 r.ZUS, a na eZUS pojawią się w połowie listopada 2026 r.; do czasu aktualizacji formularzy na eZUS podstawą rozpatrzenia uprawnień są zarówno dotychczasowe formularze na eZUS, jak i nowe z www.zus.pl. Rozporządzenie uwzględnia też zmiany ustawy zasiłkowej w zakresie składania dokumentów, obowiązujące od 1 lipca 2026 r..

Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 27 września 2026 r. w sprawie zakresu informacji o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa lub ich wysokość oraz dokumentów niezbędnych do przyznania i wypłaty zasiłków (Dz. U. poz. 1316).