ZUS wycofuje druk Z-3b i zawęża Z-3a do pozostałych ubezpieczonych

Instrukcje ZUS dotyczące zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku macierzyńskiego i zasiłku opiekuńczego przewidują obecnie tylko dwa zaświadczenia płatnika składek: Z-3 dla pracowników oraz Z-3a dla pozostałych ubezpieczonychZUS, a zaświadczenie Z-3b zostało wycofane. Dwa warianty zaświadczenia określa § 3 nowego rozporządzenia dokumentacyjnego z dnia 27 września 2026 r. (Dz. U. poz. 1316), które obowiązuje od 24 października 2026 r.Sejm i uchyla przepisy dokumentacyjne z 2015 r.: wariant dla pracowników oraz wariant dla ubezpieczonych niebędących pracownikami, z wyłączeniem osób prowadzących pozarolniczą działalność, osób z nimi współpracujących, duchownych i marynarzySejm — przy czym § 3 ust. 2 rozciąga ten podział na świadczenia rehabilitacyjne, opiekuńcze, macierzyńskie i równoważne.

W praktyce kadrowej zmienia to, kto składa jaki dokument. Pracownicy są wykazywani na Z-3ZUS; pozostali ubezpieczeni — z wyjątkiem osób prowadzących pozarolniczą działalność, osób z nimi współpracujących, w tym korzystających z ulgi na start, duchownych i marynarzy — na Z-3aZUS. Grupy wyłączone w ogóle nie składają zaświadczenia płatnika składekZUS: osoba prowadząca działalność na własny rachunek, osoba współpracująca, duchowny lub marynarz ubiegający się o zasiłek chorobowy składa wniosek ZAS-53, który ZUS traktuje jako wniosek o świadczenieZUS. Płatnicy składek składają Z-3 i Z-3a za pośrednictwem konta PUE/eZUS, a gdy lekarz wystawił zaświadczenie elektroniczne (e-ZLA), samo zaświadczenie płatnika składek liczy się jako wniosek o zasiłek i odrębny wniosek nie jest potrzebny.

Marynarze zostali obecnie wprost wskazani w sankcji za zadłużenie składkoweZUS. Zgodnie z art. 2a ustawy zasiłkowej osoby prowadzące działalność na własny rachunek, osoby z nimi współpracujące, osoby współpracujące korzystające z ulgi na start, duchowni opłacający składki na własne ubezpieczenia oraz marynarze, którzy w dniu powstania prawa do świadczenia mają zadłużenie ze składek na ubezpieczenia społeczne przekraczające 1% minimalnego wynagrodzenia, nie otrzymują zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego, macierzyńskiego ani opiekuńczego do czasu spłaty całości zadłużeniaSejm. Na uregulowanie zadłużenia mają 6 miesięcy od dnia powstania prawaSejm: spłata w tym terminie przywraca świadczenie od dnia powstania prawaZUS, późniejsza spłata daje prawo dopiero od dnia spłatyZUS, a wcześniejszy okres ulega przedawnieniu. Strony ZUS wymieniają obecnie marynarzy obok pozostałych grup zarówno w tej regule, jak i w ścieżkach składania dokumentów.

Na stronie zasiłku opiekuńczego zmiana widoczna jest także w formularzu wniosku: formularz Z-15A zniknąłZUS, a pojedynczy Z-15 składa się przy każdym ubieganiu się o zasiłek opiekuńczy, z wyjątkiem nieprzerwanych okresów opieki nad tym samym dzieckiemZUS. Podobnie jak na pozostałych stronach, przy zasiłkach opiekuńczych wypłacanych przez ZUS potrzebne są Z-3 dla pracowników i Z-3a dla pozostałych ubezpieczonych z tymi samymi wyłączeniami, a płatnicy mogą składać oba zaświadczenia przez PUE/eZUS. Roszczenia kierowane są przez płatnika, gdy zgłasza on ponad 20 ubezpieczonych do ubezpieczenia chorobowego; pracownicy mniejszych płatników składają dokumenty przez płatnika, który przekazuje akta do ZUS; pozostali ubezpieczeni składają je bezpośrednio w dowolnej terenowej jednostce organizacyjnej ZUS. Od odmowy przysługuje odwołanie do sądu rejonowego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w terminie miesiąca od doręczenia.

Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 września 2026 r. (Dz. U. poz. 1316), w szczególności §§ 2–3 o zaświadczeniu płatnika składek; regułę zadłużenia składkowego stanowi art. 2a ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (tekst jednolity Dz. U. z 2026 r. poz. 854).