Niedowiedzione doręczenie zastępcze nie rozpoczyna terminu, orzekł NSA

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił odrzucenie skargiNSA w sytuacji, w której wezwanie do usunięcia braku formalnego nigdy nie zostało wykazane jako skutecznie doręczoneNSA.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę na Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu dotyczącą odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ skarga nie zawierała własnoręcznego podpisuNSA. Uznał wezwanie do podpisania i nadesłania skargi za doręczone w trybie zastępczym po dwóch bezskutecznych próbach doręczeniaNSA, przyjął, że doręczenie jest dokonane, i stwierdził, że termin do uzupełnienia braku upłynął bezskutecznieNSA.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 listopada 2026 r. w sprawie I GZ 399/26 uznał zażalenie za zasadneNSA i uchylił postanowienie z dnia 20 sierpnia 2026 r. w sprawie III SA/Wr 283/26NSA, przekazując sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego wezwaniaNSA.

Strona, która koresponduje drogą elektroniczną, nie jest automatycznie uprawniona do elektronicznego doręczania pism sądowych. Doręczeń dokonuje się za pośrednictwem poczty, pracowników sądu albo innych osób lub organów upoważnionych przez sąd, a pismo może być także doręczone za pośrednictwem telefaksu lub poczty elektronicznej. Sąd uznał, że wybór doręczenia pocztą zarządzenia przewodniczącego nie stanowił sam w sobie naruszenia, ponieważ doręczenie elektroniczne pozostaje dla sądu fakultatywne, nawet gdy strona wskaże adres poczty elektronicznej i wyrazi na nie zgodę; skarżący przesyłał pisma elektronicznie, lecz nigdy nie wnosił o dokonywanie doręczeń w sposób przewidziany dla doręczeń elektronicznych.

Rozstrzygające było to, czy doręczenie zastępcze wezwania było skuteczneNSA. Gdy bezpośrednie doręczenie okaże się niemożliwe, pismo składa się, a zawiadomienie o jego złożeniu wraz z informacją o możliwości odbioru pozostawia się dla adresata, a doręczenie uznaje się za dokonane tylko wtedy, gdy procedura ta zostanie prawidłowo udokumentowanaNSA. Zwrotne potwierdzenie odbioru zwrócone wraz z niepodjętą przesyłką nie wykazywało, gdzie pozostawiono zawiadomienie o nadejściu przesyłki, w której placówce pocztowej można odebrać pismo sądowe, w którym dniu umieszczono zawiadomienie ani czy umieszczono je w skrzynce pocztowej, na drzwiach mieszkania, czy w innym wyznaczonym miejscu do doręczeńNSA. Formularz jednocześnie oznaczał rubrykę nieodebrania przesyłki z innych przyczyn oraz nosił pieczęć zwrotu po upływie terminu do odbioruNSA. Sąd uznał, że braki tego rodzaju wykluczają domniemywanie, które podpisy i pieczątki potwierdzają poszczególne faktyNSA, oraz że same adnotacje na kopercie nie dowodziły prawidłowego doręczenia w trybie przewidzianym przepisamiNSA.

Skoro nie można było ustalić, że wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi zostało skutecznie doręczoneNSA, termin do jego uzupełnienia nigdy nie zaczął biecNSA, a jego rzekomy upływ nie mógł uzasadniać odrzucenia skargiNSA.

Dla praktyków orzeczenie potwierdza, że terminy zawisłe od doręczenia zastępczego zależą od kompletności zwrotnego potwierdzenia odbioru: niekompletne pokwitowanie ze sprzecznymi oznaczeniami nie wystarcza do przyjęcia fikcji doręczeniaNSA, a sąd nie może uzupełniać braków domniemaniemNSA. Strony, które chcą otrzymywać korespondencję sądu pocztą elektroniczną, powinny złożyć wyraźny wniosek o doręczanie elektroniczne, zamiast polegać na samym przesyłaniu pism elektronicznie lub wskazaniu adresu.

Podstawa prawna: art. 65, art. 73, art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ze szczegółami doręczania według rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym.